İŞE İADE İLAMLARININ İCRA EDİLEBİLİRLİĞİ – Eda Hükmü İçermeyen Tespit İlamlarının İlamlı İcraya Konu Edilemeyeceği – Boşta Geçen Süre Ücreti ve İşe Başlatmama Tazminatının Yargılamaya Muhtaç Olduğu – Takibin İptali 

🏛️ KARAR KÜNYESİ

• Mahkeme / Daire: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
• Esas / Karar No: 2020/509 Esas – 2020/2065 Karar
• Karar Tarihi: 25/11/2020 (Oy Birliği ile Kesin Karar)

💡 TARAFLAR VE UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

• Davanın Özeti: Davalı işçi tarafından, işe iade davası neticesinde verilen BAM ilamına dayanılarak 4 aylık boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının tahsili amacıyla ilamlı icra takibi başlatılmıştır. Davacı borçlu şirket, ilamın eda hükmü içermeyen bir “tespit ilamı” olduğunu ileri sürerek takibin ve ödeme emrinin iptali istemiyle icra mahkemesine şikayette bulunmuştur. İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmiş; hüküm borçlu şirket vekili tarafından istinaf edilmiştir.

📌 GEREKÇE 

1. İlamlı İcranın Şartları ve Eda Hükmü Zorunluluğu (İİK m. 32, 38): 2004 sayılı İİK’nın 32. ve devamı maddeleri uyarınca, para borcuna veya teminat verilmesine dair bir ilamın icra dairesine sunulması halinde borçluya icra emri tebliğ edilir. Kanun koyucu, ilamlı takibe konu edilebilecek belgeleri İİK’nın 38. maddesinde tahdidi olarak saymıştır. İlamlı icra takibine konu edilecek ilamların, yorum gerektirmeyecek derecede açık ve net bir tahsil hükmü (eda hükmü) içermesi zorunludur. Özü itibariyle eda hükmü taşımayan, yalnızca hukuki bir durumu belirleyen “Tespit” ilamları doğrudan ilamlı icra takibine konu edilemez.

2. İşe İade İlamlarındaki Tazminat Kalemlerinin Hukuki Niteliği: Takibe dayanak yapılan İzmir BAM 9. Hukuk Dairesi ilamında; işçinin süresi içinde başvurması ve işverence işe başlatılmaması hallerine bağlı olarak 8.800 TL işe başlatmama tazminatı ile en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakların (8.800 TL) davalılardan alınması gerektiğinin “tespitine” karar verilmiştir. Hüküm fıkrasında rakamsal olarak miktarlar yer alsa dahi, bu alacakların doğması; işçinin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurması ve işverenin de işçiyi 1 ay içinde işe başlatmaması şartlarına bağlıdır.

3. Şartların Gerçekleşip Gerçekleşmediğinin Yargılamaya Muhtaç Olması: Borçlu işverenin işe dönüş başvurusunu süresinde alıp almadığı, işçiyi işe davet edip etmediği veya işe başlatıp başlatmadığı hususları ancak ayrı bir yargılamanın konusunu oluşturabilir. İcra müdürünün dar yetkili olarak bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini denetleme ve maddi hukuka ilişkin uyuşmazlığı çözme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, işe iade kararındaki tazminat ve ücret kalemlerinin ilamlı icra yolu ile infazı mümkün değildir. İlk Derece Mahkemesince şikayetin kabulü ile takibin iptaline karar verilmesi gerekirken, reddi yönünde hüküm kurulması isabetsizdir. Hata yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, HMK’nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca yerel mahkeme kararı kaldırılarak takibin iptaline karar verilmiştir.

🏁 HÜKÜM / SONUÇ Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nun 353/1-b(2) maddesi uyarınca KABULÜ ile İzmir 1. İcra Hukuk Mahkemesi’nin red kararının KALDIRILMASINA; şikayetin KABULÜ ile İzmir 9. İcra Müdürlüğü’nün 2019/14378 Esas sayılı takip dosyasında davacı borçlu hakkındaki takibin İPTALİNE, yargılama giderleri, harç ve maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, uyuşmazlık konusu miktar kanuni sınırı geçmediğinden miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.