İSTİRDAT (GERİ ALMA) DAVASI NİTELENDİRMESİ VE SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME / ALACAK DAVASI

(Davacının “İstirdat” Olarak Nitelendirdiği Talebin, Cebri İcra Tehdidi Olmadığı Hallerde Sebepsiz Zenginleşmeye Dayalı Alacak Davası Olarak Değerlendirilmesi Gerektiği – Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararı)

🏛️ KARAR KÜNYESİ

  • Yüksek Mahkeme: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
  • Esas No: 2026/3039
  • Karar No: 2026/2767
  • Karar Tarihi: 05/05/2026
  • İncelenen Karar: Sulh Hukuk Mahkemesi (2025/248 E., 2025/626 K.)

💡 DAVA VE YARGILAMA SÜRECİNİN ÖZETİ

  • Dava Konusu ve İlk Derece Süreci: Davacı kiracı, tahliye ve elektrik kesme tehditleriyle dönem içinde hukuka aykırı şekilde fazla kira bedelleri ödendiğini belirterek fazla ödenen tutarın istirdadını (geri verilmesini) talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince, istirdat davası açılabilmesi için ödemenin cebri icra tehdidi altında yapılmış olması gerektiği, oysa somut olayda kesinleşmiş bir icra takibi ve ödeme emri bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karar, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz edilmiştir.

📌 YARGITAYIN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

  1. Hâkimin Hukuku Resen Uygulaması (HMK m. 33): Hâkim, tarafların ileri sürdüğü vakıaların hukuki nitelendirmesini ve uygulanacak hukuk kurallarını resen belirlemekle yükümlüdür. Davacının dilekçesinde kullandığı nitelemeler (örneğin “istirdat” kelimesi) mahkemeyi bağlamaz.
  2. İstirdat ile Alacak Davasının Ayrımı: İİK m. 72 kapsamında açılan istirdat davası için cebri icra tehdidi altında ödeme yapılmış olması gerekir. Ancak somut olaydaki talep, kesinleşmiş icra takibine karşı değil, kira ilişkisi çerçevesinde hukuki sebep olmaksızın fazla tahsil edildiği iddia edilen bedellerin iadesine ilişkindir. Bu nedenle dava, istirdat davası olarak değil, sebepsiz zenginleşmeye ve fazla ödemenin iadesine dayalı alacak davası olarak değerlendirilmelidir.
  3. Vekâlet Ücreti Hatası: Kabul edilen veya reddedilen dava değeri 9.822,00 TL olduğu hâlde, davalı lehine bu miktarı aşacak şekilde 18.000,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi de AAÜT hükümlerine aykırıdır.

🏁 SONUÇ VE HÜKÜM

  • Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz isteminin KABULÜNE,
  • Kararın sonuca etkili olmamak üzere 6100 sayılı Kanun’un 363/2. maddesi uyarınca oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine 05/05/2026 tarihinde karar verilmiştir.