🏛️ KARAR KÜNYESİ
💡 UYUŞMAZLIĞIN KONUSU
Davanın Özeti: Davacı şirket vekili; müvekkilinin keşidecisi olduğu Yapı Kredi Bankası Atatürk Organize Sanayi Şubesine ait, şirket ortaklarınca imzalanmış fakat muhatap (lehtar) kısmı boş bırakılmış tek bir adet çekin zayi olduğunu, kötü niyetli kişilerin eline geçip ibraz edilmesini önlemek adına öncelikle bankaya ödeme yasağı konulmasını ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; davacının çekin keşidecisi olduğu, zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının ise yalnızca hamile ait olduğu gerekçesiyle davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Davacı vekili; yasal değişiklikler sonrasında TTK’nın 651/2 maddesinin keşideciyi de kapsayacak şekilde geniş yorumlanması gerektiğini, zayi olmasaydı senedi bankaya ibraz edecek yetkili konumda olduklarını ve hukuki/idari sorumluluk altındaki hesap sahibinin iptal isteme hakkı bulunması gerektiğini ileri sürerek kararı istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi; zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davası açma hakkının sadece senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamile ait olduğunu, keşidecinin zayi iptal kararı almakta hukuki yararının bulunmadığını belirterek yerel mahkemenin kararını hukuka uygun bulmuştur.
📌 GEREKÇE
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 818/1-s bendi yollamasıyla aynı Kanun’un 757. ve devamı maddelerinde düzenlenen, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptalini isteme hakkı, TTK’nın 651/2. maddesi uyarınca açıkça “senedin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişiye” aittir. Buradaki hak sahipliği kavramı, senede bağlı alacak hakkını elinde bulunduran yetkili hamili işaret etmektedir.
Çekin keşidecisinin (hesap sahibinin) zayi nedeniyle iptal davası açmakta hukuki bir yararı veya sıfatı bulunmamaktadır. Keşideci, zayi olan çek nedeniyle uğrayabileceği zararları engellemek adına; ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayma hakkını kullanabilir, hamile karşı menfi tespit davası açabilir veya lehtara karşı menfi tespit/istirdat davaları ikame edebilir. Dolayısıyla, keşidecinin başvurabileceği farklı hukuki çareler mevcut olup zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı (aktif husumet ehliyeti) bulunmamaktadır. İlk Derece Mahkemesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık görülmemiştir.
🏁 HÜKÜM / SONUÇ
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, peşin alınan harçların mahsubuna, HMK’nın 362/1-ç maddesi gereğince KESİN olmak üzere 31/03/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.